In het kort: NEN 7510, de Nederlandse norm voor informatiebeveiliging in de zorg, eist dat iedereen die met patiëntgegevens werkt bewustwording, opleiding en training krijgt die past bij zijn rol, en dat die actueel blijft. De eis staat in beheersmaatregel 6.3 van NEN 7510-2, die de ISO 27002 volgt. De huidige versie (NEN 7510-1:2024 en NEN 7510-2:2024+A1:2026) legt extra nadruk op social engineering en op het stimuleren van melden. Een eenmalige NEN 7510 cursus dekt het kennisdeel, maar auditors vragen steeds vaker hoe je de bewustwording levend houdt en hoe je weet dat het werkt. Dat vraagt om training die terugkomt, elke medewerker bereikt (ook flexkrachten) en per rol bewijs achterlaat.

Of NEN 7510 voor jouw organisatie geldt, is een andere vraag. Die beantwoorden we in het artikel is NEN 7510 verplicht? Hier gaan we ervan uit dat het zo is, en kijken we naar wat de norm vraagt van training, welke vormen er zijn en wat je bij de audit moet laten zien.

Wat NEN 7510 vraagt van training en bewustwording

NEN 7510 bestaat uit twee delen. NEN 7510-1 beschrijft het managementsysteem en volgt de ISO 27001. NEN 7510-2 bevat de beheersmaatregelen en volgt de ISO 27002, aangevuld met zorgspecifieke richtlijnen uit de ISO 27799. De trainingseis is beheersmaatregel 6.3, "bewustwording, opleiding en training op het gebied van informatiebeveiliging". In de oudere versie uit 2017, gebaseerd op ISO 27002:2013, had dezelfde maatregel nummer 7.2.2. Oudere opleidingsplannen en auditrapporten verwijzen soms nog naar dat nummer.

Simpel gezegd vraagt maatregel 6.3 drie dingen:

  • Iedereen doet mee. Medewerkers en relevante externen, zoals uitzendkrachten, stagiairs en leveranciers met toegang tot systemen, krijgen awareness training.
  • Het past bij de rol. Een verpleegkundige op de afdeling, een medisch secretaresse, een systeembeheerder en een bestuurder lopen verschillende risico's en hebben andere diepgang nodig.
  • Het blijft actueel. Mensen krijgen regelmatig updates als beleid, procedures of dreigingen veranderen, niet alleen een sessie bij de start.

Het managementsysteemdeel voegt twee clausules toe die auditors ernaast leggen. Clausule 7.2 eist dat je bepaalt welke competenties mensen nodig hebben en daar gedocumenteerd bewijs van bewaart. Clausule 7.3 eist dat mensen het beveiligingsbeleid kennen, weten wat hun eigen bijdrage is en wat de gevolgen zijn als ze het niet volgen. Daarom is "we hebben in 2023 een cursus gedaan" voor een auditor zelden genoeg.

Wat er veranderde met NEN 7510:2024

NEN 7510-1:2024 verscheen in december 2024 en vervangt NEN 7510:2017+A1:2020. In 2026 volgde een amendement op deel 2. Het ministerie van VWS maakte de nieuwe uitgave bekend in de Staatscourant van 18 mei 2026 en verklaarde hem per 1 juni 2026 van toepassing op elektronische uitwisselingssystemen en zorginformatiesystemen. Gecertificeerde organisaties hebben tot 20 februari 2027 om de overstap naar de nieuwe versie af te ronden.

Voor training tellen drie wijzigingen. De maatregelen zijn nu ingedeeld in vier thema's (organisatorisch, mensgericht, fysiek en technologisch) in plaats van veertien hoofdstukken, waardoor 6.3 onder het thema mens valt. De implementatierichtlijn in NEN 7510-2 is niet langer vrijblijvend: in je Verklaring van Toepasselijkheid (VvT) geef je aan of je hem volgt, en leg je afwijkingen uit. En in de presentatie van NEN over de huidige versie springen een paar mensgerichte maatregelen eruit:

  • 6.3 neemt social engineering nu uitdrukkelijk op in bewustwording, opleiding en training.
  • 6.8 vraagt organisaties het melden van incidenten actief te stimuleren.
  • 6.9 voegt het oefenen van crisismanagement toe aan de managementtraining.

Voor training betekent dit dat een cursus die alleen de regels uitlegt niet meer volstaat. Medewerkers moeten manipulatie herkennen, zoals een telefoontje van "de ICT-afdeling", een nepverzoek van een huisartsenpraktijk of een mail die van de raad van bestuur lijkt te komen. En ze moeten weten hoe en waar ze dat melden, zonder angst voor een verwijt.

Wie heeft een NEN 7510 training nodig?

Kort gezegd: iedereen die patiëntgegevens kan inzien, wijzigen of delen, plus de mensen die de systemen beheren. In de praktijk helpt het om in vier groepen te denken, omdat elke groep andere diepgang nodig heeft.

  • Zorgmedewerkers en ondersteunend personeel. Verpleegkundigen, artsen, verzorgenden, baliemedewerkers en medisch secretaresses. Hun risico's zijn praktisch: een gedeelde inlog op de verpleegpost, een scherm dat openstaat, een phishingmail tussen twee diensten door, een brief naar het verkeerde adres. Korte, frequente training die in een werkdag past, werkt hier het best. Vergeet flexkrachten, poolmedewerkers, stagiairs en vrijwilligers niet: zij beginnen vaak zonder de inwerkperiode die vaste medewerkers krijgen.
  • Management en bestuur. Zij stellen het beveiligingsbeleid en de risicoanalyse vast, en onder de Cyberbeveiligingswet (NIS2) moeten bestuurders van essentiële en belangrijke entiteiten zelf training volgen. Sinds 6.9 hoort bij de managementtraining ook het oefenen van een crisis.
  • ICT en functioneel beheer. Zij hebben verhoogde rechten en zijn een geliefd doelwit voor social engineering, zoals nepbelletjes van de helpdesk en verzoeken om een wachtwoordreset. Zij hebben naast de basis een diepere, technische training nodig.
  • Externen. Leveranciers, gedetacheerden en softwareleveranciers met toegang tot systemen. Maatregel 6.3 noemt relevante belanghebbenden uitdrukkelijk, dus spreek in het contract af wie hen traint en hoe je het bewijs krijgt.

Veel incidenten in de zorg beginnen met gewoon gedrag en niet met techniek. Dat werken we verder uit in ons artikel over informatiebeveiliging in de zorg. Juist bij de grootste groep, de mensen aan het bed en achter de balie, levert training het meest op.

Een stethoscoop naast een gesloten hangslot en een papieren map (afbeelding)

NEN 7510 cursus, e-learning of doorlopende training: de vormen vergeleken

De meeste organisaties kiezen uit drie vormen, of combineren ze. De klassieke NEN 7510 cursus en de jaarlijkse e-learning draaien om kennisoverdracht. Doorlopende awareness training draait om gedrag over langere tijd. De tabel zet ze naast elkaar op de punten die voor NEN 7510 tellen.

Klassikale NEN 7510 cursus Eenmalige e-learning Doorlopende awareness training
Tijd per medewerker Een halve tot een hele dag, weg van de afdeling of praktijk Meestal 30 tot 90 minuten, eens per jaar Een paar minuten per week, ingepast in de werkdag
Bereik Beperkt: lastig in te plannen voor ploegendiensten, poolmedewerkers en nachtdiensten Breed, maar de afronding zakt zonder herinneringen Breed, ook parttimers en flexkrachten, mits de instroom geregeld is
Wat blijft hangen Kennis zakt binnen weken weg zonder herhaling Hetzelfde: één moment per jaar Herhaling houdt onderwerpen vers en maakt ruimte voor nieuwe dreigingen
Past bij 6.3 (regelmatige updates) Zwak, tenzij herhaald Deels: inhoud loopt vaak achter op beleid en dreigingen Sterk: nieuwe onderwerpen volgen beleidswijzigingen en actuele oplichting
Bewijs voor de audit Presentielijst en certificaat Afrondingspercentages en toetsscores Deelname en voortgang per medewerker, team en periode
Het meest geschikt voor Sleutelrollen die diepgang nodig hebben: security officer, privacy officer, ICT Een basis voor nieuwe medewerkers De hele organisatie, als ruggengraat van de bewustwording

De vormen sluiten elkaar niet uit. Een verstandige mix is een grondige cursus voor de paar mensen die het managementsysteem draaien, en doorlopende training voor alle anderen. De klassieke aanpak schiet meestal op dezelfde punten tekort: kennis zakt weg, drukke zorgmedewerkers slaan modules over of klikken ze door, de organisatie ziet weinig van het werkelijke gedrag, de scenario's sluiten zelden aan op het dagelijkse werk in de zorg en de effectiviteit is lastig aan te tonen. Zo ontstaat compliance op papier, terwijl het risico gelijk blijft.

Bereikt je NEN 7510 training ook de nachtdienst en de poolmedewerkers?

Bekijk hoe de wekelijkse challenges van 3 minuten van Guardey in een volle dienst passen, en hoe je de deelname per team ziet.

Bekijk Guardey voor de zorg
Gratis trial beschikbaar: probeer de security awareness training van Guardey 14 dagen gratis

Zo maak je NEN 7510 training aantoonbaar voor de audit

Een auditor beoordeelt niet de training zelf. Hij kijkt of je aanpak volgt uit je risicoanalyse, of hij de juiste mensen bereikt en of je kunt laten zien dat je hem onderhoudt. Een trainingsprogramma zonder registratie is voor de audit een programma dat niet heeft plaatsgevonden. Op deze vragen bereid je je voor.

Wat de auditor vraagt Wat je laat zien
Welke rollen hebben welke training nodig, en waarom? Een opleidingsplan per rol, gekoppeld aan de risicoanalyse en de Verklaring van Toepasselijkheid
Is iedereen bereikt, ook nieuwe medewerkers en flexkrachten? Deelname per medewerker en per team, plus de registratie van de instroom
Blijft de training actueel? Onderwerpen en data van het afgelopen jaar, en hoe die beleidswijzigingen en nieuwe dreigingen volgden
Werkt het? Voortgang in de tijd, toetsresultaten en, als je ze inzet, resultaten van phishing simulaties; de trend in gemelde incidenten
Is het management betrokken? Managementtraining, een crisisoefening en de directiebeoordeling waarin de trainingsresultaten zijn besproken
Wat doe je als iemand achterblijft? Een opvolgprocedure: herinneringen, een gesprek met de teamleider, extra training

Twee tips uit de praktijk. Rapporteer per team en niet alleen als één percentage voor de hele organisatie: een gemiddelde van 90 procent kan een afdeling verbergen waar de helft nooit is begonnen. Op onze pagina over rapportage zie je hoe dat eruitziet. En leg vast waarom je voor een vorm van training kiest. Staat in je VvT dat je de richtlijn van NEN 7510-2 bij 6.3 volgt, dan verwacht de auditor regelmatige updates en niet één jaarlijks moment.

NEN 7510, de AVG en de Cyberbeveiligingswet (NIS2)

NEN 7510 staat niet op zichzelf. Gezondheidsgegevens zijn een bijzondere categorie persoonsgegevens onder de AVG (artikel 9), en artikel 32 eist passende technische en organisatorische maatregelen. Training is een van de meest zichtbare organisatorische maatregelen, en bewustwording en opleiding van medewerkers horen uitdrukkelijk bij de taken van de functionaris gegevensbescherming. Een goede NEN 7510 training neemt daarom ook AVG-onderwerpen mee: wie welk dossier mag inzien, hoe je gegevens veilig deelt en wat je doet na een datalek, zoals een mail naar de verkeerde ontvanger. Naast NEN 7510 noemt de Nederlandse zorgregelgeving ook NEN 7512 (vertrouwen bij gegevensuitwisseling) en NEN 7513 (logging van toegang tot patiëntdossiers). Juist logging is vaak het onderwerp waardoor medewerkers beseffen dat hun toegang wordt vastgelegd.

Sinds 15 augustus 2026 geldt in Nederland ook de Cyberbeveiligingswet (NIS2). Zorgaanbieders horen bij de essentiële entiteiten, en de zorgplicht omvat basale cyberhygiëne en training, terwijl bestuurders zelf training moeten volgen. Voor de zorg is de Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd (IGJ) de toezichthouder, en Z-CERT is het CSIRT van de sector. Wie al gestructureerd traint voor NEN 7510, dekt een groot deel van wat de wet vraagt aan bewustwording van medewerkers. Lees meer in wat NIS2 betekent voor de zorg, van ziekenhuis tot farma.

Waar Guardey past, en waar niet

Guardey is geen NEN 7510 cursus en vervangt geen certificering, beleid of technische maatregelen. Wat het wel doet, is het deel bewustwording en training doorlopend en meetbaar maken. Medewerkers krijgen korte, praktische challenges die in een volle planning passen zonder de patiëntenzorg te verstoren, met scenario's uit de zorg zoals phishing en datalekken. Gamification, met een verhaallijn en een ranglijst, houdt de deelname hoog. Organisaties kunnen eigen inhoud toevoegen, en de voortgang is per medewerker, team en organisatie zichtbaar in rapportages die je voor de audit kunt gebruiken. Zorgklanten vertellen ons dat auditors dat positief beoordelen en vooral controleren of de training actief wordt gebruikt.

Guardey past bij organisaties die verder willen dan een vinkje: doorlopende bewustwording laten zien bij de audit, zien welke teams achterblijven en incidenten door menselijke fouten terugdringen. Wil je testen hoe medewerkers reageren op een echt ogende mail, dan kun je phishing simulaties toevoegen, als meetinstrument en niet als eis van de norm. Hoe training past in de bredere cultuur van een zorgorganisatie, lees je in ons artikel over een securitycultuur in de Nederlandse zorg. Meer over de aanpak voor zorgorganisaties staat op onze pagina voor de zorg.

Veelgestelde vragen over NEN 7510 training

Bestaat er een officiële NEN 7510 cursus?

Nee. NEN publiceert de norm en biedt ondersteunend materiaal, maar de norm schrijft geen bepaalde cursus of certificaat voor medewerkers voor. Je bepaalt zelf welke training bij welke rol past, en je laat de auditor zien dat die keuze volgt uit je risicoanalyse en dat ze iedereen bereikt.

Hoe vaak moeten medewerkers getraind worden onder NEN 7510?

De norm noemt geen vaste frequentie. Maatregel 6.3 vraagt om bewustwording bij de start en daarna regelmatige updates, bijvoorbeeld als beleid of dreigingen veranderen. Eén moment per jaar is het minimum dat de meeste auditors accepteren; doorlopende training is makkelijker te verdedigen omdat die veranderingen direct volgt.

Verplicht NEN 7510 phishing simulaties?

Nee. NEN 7510 en de Cyberbeveiligingswet (NIS2) verplichten geen phishing simulaties. De huidige versie besteedt wel uitdrukkelijk aandacht aan social engineering, en simulaties zijn een praktische manier om te meten of training werkt, maar het blijft een keuze en geen verplichting.

Is Guardey een NEN 7510 training?

Guardey is een platform voor doorlopende security awareness dat de trainings- en bewustwordingseisen van NEN 7510 ondersteunt. Het vervangt geen certificering, beleid of technische maatregelen, maar maakt het deel bewustwording doorlopend en levert de rapportage die je voor de audit nodig hebt.

Kan Guardey een NEN 7510 cursus vervangen?

Voor het deel bewustwording en gedrag kan Guardey een klassieke cursus vervangen of sterk aanvullen. Voor de mensen die het managementsysteem draaien, zoals de security officer of privacy officer, blijft een verdiepende cursus over de norm zelf nuttig.

Wat ziet je auditor als hij vandaag om trainingsresultaten per team vraagt?

Zie in een persoonlijke demo hoe doorlopende awareness training werkt in een zorgorganisatie, en hoe de rapportages voor de audit eruitzien.

Vraag een demo aan