In het kort: Een security awareness beleid legt vast wie getraind moet worden, waarop, hoe vaak, hoe je omgaat met phishing simulaties, hoe incidenten worden gemeld en hoe je dat allemaal aantoont. Hieronder staat een gratis template met elf genummerde secties die je kunt kopiëren en aanpassen. Vul de velden tussen blokhaken in, zoals [Naam organisatie] en [Eigenaar beleid], laat het beleid goedkeuren door het bestuur en herzie het eens per jaar. De template ondersteunt ISO 27001 (clausules 7.2 en 7.3, Annex A 5.1 en 6.3), de Cyberbeveiligingswet (NIS2), DORA, NEN 7510 en BIO2. Bij een audit telt een beleid pas als je kunt laten zien dat het wordt nageleefd. Daarom gaat het laatste deel van dit artikel over invoering en bewijs.

Waarom je een geschreven awarenessbeleid nodig hebt

De meeste organisaties trainen al iets. Waar auditors en toezichthouders naar vragen, is het besluit erachter: wie heeft bepaald dat training verplicht is, voor wie, hoe vaak, en wie controleert dat? Zonder geschreven beleid hangt het antwoord af van wie je het vraagt.

ISO 27001 vraagt om een overkoepelend informatiebeveiligingsbeleid (clausule 5.2 en maatregel 5.1) en verwacht daaronder beleid per onderwerp. Clausule 7.3 eist dat iedereen die onder verantwoordelijkheid van de organisatie werkt, dat beleid kent, weet wat zijn eigen bijdrage is en wat de gevolgen zijn als hij het niet volgt. Maatregel 6.3 (A.7.2.2 in de versie van 2013) vraagt om een programma voor bewustwording, opleiding en training. NIS2 noemt in artikel 21(2)(g) basispraktijken voor cyberhygiëne en opleiding in cyberbeveiliging als minimale maatregel, en artikel 20(2) verplicht bestuurders om zelf training te volgen. Onder DORA moeten financiële instellingen awareness- en weerbaarheidstraining als verplichte onderdelen opnemen voor alle medewerkers en het senior management (artikel 13(6)).

Geen van die teksten geeft je een kant-en-klaar beleid. Daar is de template hieronder voor.

De template in één oogopslag

In deze tabel zie je wat elke sectie doet voordat je gaat invullen. De volledige tekst volgt daarna.

Sectie Wat erin staat Gebruikelijke eigenaar
1. Doel Waarom het beleid bestaat en welke risico's het afdekt CISO of security officer
2. Reikwijdte Voor wie het geldt: medewerkers, uitzendkrachten, externen, bestuur CISO met HR
3. Rollen en verantwoordelijkheden Bestuur, eigenaar beleid, leidinggevenden, HR, medewerkers CISO
4. Verplichte training en frequentie Onboarding, doorlopende training, training per rol CISO met HR
5. Phishing simulaties Of je ze inzet, hoe vaak, wat je met de resultaten doet CISO
6. Melden van incidenten en verdachte berichten Hoe en waar je meldt, wat er daarna gebeurt Securityteam of servicedesk
7. Meten en rapporteren Welke cijfers je bijhoudt en wie ze ziet CISO
8. Uitzonderingen Hoe je een uitzondering aanvraagt en wie die goedkeurt Eigenaar beleid
9. Handhaving Wat er gebeurt als iemand de training niet afrondt HR met leidinggevenden
10. Herziening en versiebeheer Herzieningscyclus, goedkeuring, wijzigingslog Eigenaar beleid
11. Gerelateerde documenten Informatiebeveiligingsbeleid, incidentprocedure, gedragscode Eigenaar beleid

Template voor een security awareness beleid

Kopieer de tekst hieronder naar je eigen document. Alles tussen blokhaken is een veld om in te vullen. Haal opties weg die niet van toepassing zijn.

[Naam organisatie] · Beleid security awareness training · Versie [1.0] · Vastgesteld door [Bestuur / Directie] op [Datum] · Eigenaar beleid: [Naam, functie] · Volgende herziening: [Datum]

1. Doel

De meeste beveiligingsincidenten beginnen met een menselijke handeling: een klik op een link, een gedeeld wachtwoord, een betaling aan een nepleverancier. Dit beleid zorgt ervoor dat iedereen die voor [Naam organisatie] werkt de belangrijkste risico's kent, weet hoe hij ze herkent en meldt, en die kennis actueel houdt. Het ondersteunt het informatiebeveiligingsbeleid van [Naam organisatie] en onze verplichtingen onder [ISO 27001 / de Cyberbeveiligingswet (NIS2) / DORA / NEN 7510 / BIO2].

2. Reikwijdte

Dit beleid geldt voor alle medewerkers, uitzendkrachten, stagiairs en leden van [het bestuur / de directie] van [Naam organisatie], en voor externen en leveranciers die langer dan [aantal] weken toegang hebben tot onze systemen of informatie. Het geldt voor alle locaties en alle vormen van werken, ook thuiswerken.

3. Rollen en verantwoordelijkheden

  • [Bestuur / Directie] stelt dit beleid vast, stelt budget beschikbaar en volgt zelf de training die bij zijn rol hoort, waaronder training over het beheersen van cyberrisico's.
  • Eigenaar beleid ([CISO / Security officer]) onderhoudt dit beleid, stelt het trainingsprogramma op, rapporteert over de voortgang en behandelt uitzonderingen.
  • HR zorgt dat nieuwe medewerkers worden aangemeld voor de onboardingtraining en dat training onderdeel is van het in- en uitdienstproces.
  • Leidinggevenden geven hun team tijd om training te volgen en spreken mensen aan die achterlopen.
  • Elke medewerker rondt de verplichte training binnen de gestelde termijn af, volgt dit beleid en meldt verdachte berichten en incidenten.

4. Verplichte training en frequentie

  • Onboarding: elke nieuwe medewerker rondt de basistraining security awareness af binnen [30] dagen na indiensttreding, en voordat hij toegang krijgt tot [gevoelige systemen].
  • Doorlopende training: alle medewerkers volgen minstens [wekelijks / maandelijks] een korte training. Onderwerpen zijn onder meer phishing, wachtwoorden en inloggen, social engineering, CEO fraude, zorgvuldig omgaan met gegevens en het melden van incidenten.
  • Training per rol: medewerkers in functies met een hoger risico ([financiën, HR, IT-beheerders, directiesecretariaat]) krijgen extra training over de dreigingen die op hun rol zijn gericht. Bestuurders volgen training over hun verantwoordelijkheid voor cyberrisico's.
  • Extra training: na een ernstig incident of een nieuwe dreiging kan de eigenaar van het beleid een extra module verplicht stellen.

5. Phishing simulaties

[Naam organisatie] voert [maandelijks / elk kwartaal] phishing simulaties uit, zodat medewerkers op een veilige manier oefenen met het herkennen van phishing. Simulaties worden in algemene zin aangekondigd in dit beleid, niet per keer. Klikken op een gesimuleerd phishingbericht is nooit een reden voor disciplinaire maatregelen. Een medewerker die klikt, krijgt direct korte uitleg of een extra training. Resultaten worden op [afdelings- / organisatie]niveau aan het management gerapporteerd. Individuele resultaten zijn alleen zichtbaar voor [de eigenaar van het beleid / het securityteam] en worden gebruikt om extra ondersteuning te bieden. Simulaties gebruiken nooit [salariswijzigingen, bonussen, gezondheid of andere onderwerpen die we uitsluiten].

6. Melden van incidenten en verdachte berichten

Elke medewerker meldt een verdachte mail, sms, telefoontje of mogelijk incident direct via [meldknop / e-mailadres / nummer servicedesk]. Een fout melden, zoals op een link klikken of een wachtwoord invullen, is altijd beter dan zwijgen en wordt de medewerker niet aangerekend. [Het securityteam / De servicedesk] bevestigt de melding binnen [termijn] en bepaalt de opvolging volgens de incidentprocedure.

7. Meten en rapporteren

De eigenaar van het beleid houdt minstens bij: deelname en afronding per [afdeling], resultaten per onderwerp, uitkomsten van phishing simulaties en het aantal meldingen van verdachte berichten. Elk [kwartaal] gaat er een rapportage naar [het bestuur / de directie]. Trainingsgegevens worden [aantal] jaar bewaard als bewijs voor audits.

8. Uitzonderingen

Een uitzondering op dit beleid, bijvoorbeeld een andere trainingsvorm voor een medewerker met een beperking of bij langdurig verlof, vraag je schriftelijk aan bij de eigenaar van het beleid. Uitzonderingen worden vastgelegd, hebben een einddatum en worden bij de jaarlijkse herziening opnieuw bekeken.

9. Handhaving

Het afronden van verplichte training hoort bij het werk. Heeft een medewerker de training na [termijn] niet afgerond, dan wordt de leidinggevende geïnformeerd en gaat die met de medewerker in gesprek. Is de training na [termijn] nog steeds niet afgerond, dan gaat het naar [HR]. Blijvende weigering kan leiden tot maatregelen volgens [de disciplinaire regeling / de arbeidsvoorwaarden], zoals het tijdelijk beperken van toegang tot [systemen]. Klikken in een phishing simulatie valt uitdrukkelijk buiten deze maatregelen.

10. Herziening en versiebeheer

De eigenaar van het beleid herziet dit beleid minstens eens per jaar, en na ernstige incidenten, organisatiewijzigingen of nieuwe wettelijke eisen. Wijzigingen worden vastgesteld door [het bestuur / de directie] en vastgelegd in het wijzigingslog hieronder.

Wijzigingslog: [Versie] · [Datum] · [Wijziging] · [Vastgesteld door]

11. Gerelateerde documenten

[Informatiebeveiligingsbeleid] · [Incidentprocedure] · [Gedragscode IT-gebruik] · [Privacyverklaring medewerkers] · [Disciplinaire regeling]

Een hand die een papieren document ondertekent naast een stempel (illustratie)

Phishing simulaties: waarom de template weigeren bestraft en klikken niet

Sectie 5 en 9 maken bewust onderscheid. Dit is het deel van het beleid waar het vaakst over wordt gediscussieerd, dus het helpt om de redenering te kennen.

Geen wet verplicht phishing simulaties. Ze opnemen is je eigen keuze, en een verstandige als je wilt weten of training in de praktijk werkt. Maar een simulatie geeft alleen eerlijke resultaten als medewerkers er niet bang voor zijn. Levert klikken een waarschuwing op, dan stoppen mensen met het melden van hun fouten, en een gemiste melding in het echt is veel duurder dan een klik in een test. Securityteams noemen dit een just culture: fouten zijn leermomenten, melden wordt beloond.

Training weigeren is iets anders. Dat is geen fout onder druk, maar een keuze om een deel van het werk niet te doen. Het behandelen als elke andere genegeerde verplichte instructie, te beginnen met een gesprek met de leidinggevende, is proportioneel en te verdedigen. ISO 27001 maatregel 6.4 verwacht een disciplinaire procedure bij overtreding van beleid, dus je auditor zoekt naar deze koppeling.

Een uitzondering die veel organisaties maken: iemand in een functie met een hoger risico die herhaaldelijk klikt, bijvoorbeeld een medewerker die betalingen goedkeurt, krijgt extra training per rol in plaats van een sanctie. Zo blijft de focus op het verkleinen van het risico.

Wel een beleid, maar geen training die mensen echt afronden?

Bekijk hoe wekelijkse challenges van 3 minuten en phishing simulaties sectie 4 en 5 van je beleid veranderen in een routine die medewerkers volhouden.

Bekijk de security awareness training
Gratis trial beschikbaar: probeer de security awareness training van Guardey 14 dagen gratis

Hoe de template aansluit op ISO 27001, NIS2 en DORA

Auditors werken vanuit het kader, niet vanuit jouw document. Deze tabel laat zien welke secties van de template op welke eis antwoord geven.

Kader Vereiste Secties template
ISO 27001:2022 Clausule 7.2 (competentie), 7.3 (bewustzijn), Annex A 5.1 (beleid), 6.3 (bewustwording, opleiding en training), 6.4 (disciplinaire procedure) 3, 4, 7, 9, 10
Cyberbeveiligingswet (NIS2) Art. 20(2) training voor bestuurders, art. 21(2)(g) cyberhygiëne en opleiding in cyberbeveiliging 3, 4
DORA Art. 13(6) awareness- en weerbaarheidstraining als verplichte onderdelen voor alle medewerkers en senior management 2, 3, 4
NEN 7510 en BIO2 Beide bouwen op ISO 27001/27002:2022 en bevatten dezelfde awarenessmaatregel Alles

Meer detail per kader? Lees wat ISO 27001 vraagt van awareness training en over NIS2-training voor het bestuur.

Het beleid invoeren

  1. Begin met een nulmeting. Meet waar je staat voordat je frequenties en doelen vastlegt. Een nulmeting security awareness laat zien welke onderwerpen en afdelingen als eerste aandacht nodig hebben.
  2. Laat het bestuur goedkeuren. Leg het beleid aan het bestuur voor, samen met de nulmeting en de geplande rapportage. Onder NIS2 keurt het bestuur de maatregelen voor cyberrisicobeheer goed en is het er aansprakelijk voor, dus die handtekening telt.
  3. Betrek HR en, als die er is, de ondernemingsraad. Training, gegevens over individuele resultaten en handhaving raken allemaal aan arbeidszaken. In verschillende landen hebben medewerkersvertegenwoordigers inspraak voordat je begint.
  4. Communiceer voordat je start. Leg uit waarom het beleid er is, wat het vraagt, en zeg in gewone woorden dat niemand in de problemen komt door op een testmail te klikken. Laat leidinggevenden het als eersten horen, zodat zij vragen kunnen beantwoorden.
  5. Start training en simulaties. Begin met onboarding en de eerste ronde doorlopende training, en voeg simulaties toe zodra mensen weten hoe ze moeten melden.
  6. Rapporteer het eerste kwartaal. De eerste rapportage aan het bestuur is het moment waarop het beleid echt wordt. Stel er de doelen mee bij.

In Nederland heeft de ondernemingsraad instemmingsrecht bij een regeling op het gebied van personeelsopleiding (artikel 27 lid 1 sub f WOR) en bij regelingen over het verwerken van persoonsgegevens van medewerkers (sub k). Als je de resultaten van trainingen of phishing-simulaties per medewerker vastlegt, kan dat ook onder sub l vallen: voorzieningen die geschikt zijn voor controle op gedrag of prestaties van medewerkers. Het gaat er dan niet om wat je ermee wilt, maar wat het systeem kan. Zonder instemming kan de OR zich beroepen op de nietigheid van het besluit (artikel 27, lid 5 WOR), dus leg het beleid vóór de invoering voor aan de OR. Valt je organisatie onder de Cyberbeveiligingswet (NIS2), die vanaf 15 augustus 2026 van kracht is, dan hoort training bij de zorgplicht en moeten bestuurders zelf een training volgen.

Veelgemaakte fouten

  • Een beleid kopiëren en nooit aanpassen. Een auditor vraagt medewerkers wat er in het beleid staat. Noemt de tekst een meldknop die je niet hebt, dan werkt het beleid tegen je.
  • Alleen een jaarlijkse training. Eén sessie per jaar is makkelijk te plannen en snel vergeten. Kies een frequentie die je kunt volhouden en houd sessies kort.
  • Het bestuur vergeten. NIS2 en DORA noemen het senior management allebei uitdrukkelijk. Een beleid dat alleen over medewerkers gaat, mist de kern.
  • Klikken bestraffen. Het legt precies de meldingen stil die je het hardst nodig hebt.
  • Geen eigenaar en geen herzieningsdatum. Een beleid zonder eigenaar is binnen een jaar verouderd.
  • Alleen afronding meten. Afronding laat zien dat mensen hebben doorgeklikt. Resultaten per onderwerp, uitkomsten van simulaties en het aantal meldingen laten zien of gedrag verandert. In ons artikel over security awareness meten lees je welke cijfers je kiest.

Het beleid als bewijs bij een audit

Een ondertekend beleid bewijst de intentie. Auditors willen ook bewijs dat het wordt nageleefd. Zorg voor vier dingen:

  • het vastgestelde beleid met versienummer, datum van vaststelling en wijzigingslog;
  • trainingsgegevens per medewerker: wat is aangeboden, wat is afgerond en wanneer;
  • resultaten van phishing simulaties en de opvolging die is gegeven;
  • de periodieke rapportages aan het bestuur, en de besluiten die daarop zijn genomen.

Reken erop dat de auditor een paar medewerkers willekeurig kiest en vraagt wat ze met een verdachte mail zouden doen. Korte, regelmatige training maakt dat gesprek makkelijk.

Waar Guardey past

Guardey biedt security awareness training in wekelijkse challenges van 3 minuten. Daarmee vul je de doorlopende training uit sectie 4 in zonder mensen uit hun werk te halen. Phishing simulaties ondersteunen sectie 5. Wekelijkse rapportages tonen deelname, scores per onderwerp en de afdelingen of collega's die extra training nodig hebben, en leveren de gegevens waar auditors in sectie 7 om vragen.

Veelgestelde vragen over een security awareness beleid

Wat is een security awareness beleid?

Het is een door de directie vastgesteld document dat bepaalt wie security awareness training moet volgen, over welke onderwerpen, hoe vaak, hoe je omgaat met phishing simulaties en meldingen, en hoe naleving wordt gemeten en gehandhaafd. Meestal is het een onderwerpspecifiek beleid onder het informatiebeveiligingsbeleid.

Vraagt ISO 27001 om een awarenessbeleid?

ISO 27001 vraagt om een informatiebeveiligingsbeleid en verwacht waar nodig beleid per onderwerp. Clausule 7.3 en maatregel 6.3 eisen dat mensen het beleid kennen en awareness training krijgen. Een apart awarenessbeleid is de duidelijkste manier om te laten zien hoe je daaraan voldoet.

Zijn phishing simulaties verplicht?

Nee. Geen wet of norm stelt phishing simulaties verplicht. Veel organisaties nemen ze toch op in hun beleid, omdat ze laten zien of training in de praktijk werkt. Doe je dat, leg dan duidelijk vast wat je met de resultaten doet.

Hoe vaak moet je het beleid herzien?

Minstens eens per jaar, en ook na een ernstig incident, een reorganisatie of nieuwe wettelijke eisen. Leg elke wijziging vast met een versienummer en datum van vaststelling.

Wil je zien hoe je beleid een wekelijkse routine wordt?

In een persoonlijke demo laten we de wekelijkse challenges, de phishing simulaties en de rapportages zien waarmee je aantoont dat je beleid wordt nageleefd.

Vraag een demo aan