17 november 2026 • Cyber security
In het kort: Inloggen met een code die je per sms krijgt, is geen veilige manier meer om zakelijke accounts te beschermen. Op 10 november 2026 waarschuwde het Centrum voor Cybersecurity België (CCB) dat meerdere Belgische organisaties zijn gehackt via inloggen bij Microsoft met sms als eerste factor: een telefoonnummer en een eenmalige code, zonder wachtwoord. Een sms-code of spraakcode kan worden afgetroggeld via phishing, onderschept of omgeleid via sim-swapping, of het nu de eerste of de tweede stap is. Het alternatief is phishingbestendige multifactorauthenticatie (MFA), zoals passkeys en FIDO2-beveiligingssleutels. Overstappen vraagt voorbereiding, en het werkt alleen als medewerkers en de helpdesk geen codes en resets meer weggeven aan wie erom vraagt.
Wat de Belgische waarschuwing zegt
De waarschuwing van het CCB is kort en direct. Een vertrouwde partner zag geslaagde aanvallen op meerdere Belgische organisaties, waarbij aanvallers misbruik maakten van Microsoft-authenticatie met sms als eerste factor. Het CCB noemt geen aantallen, geen namen van organisaties en geen dadergroep.
Het incident is dus Belgisch. Over Nederlandse slachtoffers zegt het CCB niets. De instelling waar het om gaat, is niet aan een land gebonden. Het CCB noemt het probleem een verkeerde configuratie, geen softwarelek. Het gaat om sms- en spraakverificatie in Microsoft Entra ID (voorheen Azure AD) voor inloggen, MFA en het zelf herstellen van een wachtwoord, en om elk ander identiteitsplatform of portaal dat sms of spraak als eerste factor toestaat. De boodschap: zet sms als eerste factor nu uit en plan de afbouw van sms en spraak op alle andere plekken.
Er zit ook een deadline achter. Microsoft heeft aangekondigd dat het stopt met het leveren van sms- en spraakcodes in Entra ID: vanaf 1 februari 2027 voor de meeste gebruikers en vanaf 1 juli 2027 voor Global Administrators en externe gebruikers.
Sms als eerste factor of als tweede factor
Het verschil doet ertoe. Bij sms als tweede factor vult een medewerker eerst een wachtwoord in en daarna een code uit een sms. Dat is de klassieke tweestapsverificatie. Een aanvaller heeft beide nodig.
Bij sms als eerste factor typt de medewerker een telefoonnummer en krijgt hij een code. Er is geen wachtwoord. Een telefoonnummer is geen geheim: het staat in mailhandtekeningen en op visitekaartjes. Wie één code in handen krijgt, is binnen.
Dat maakt sms-verificatie als tweede stap niet veilig. Het CCB zegt het zo: sms en spraak kunnen worden gephisht, onderschept of via een sim-swap overgenomen, of ze nu als eerste of als tweede factor dienen.
Drie manieren waarop een sms-code faalt
Phishing in real time
De medewerker krijgt een mail of een sms met een link naar een kopie van de inlogpagina. Alles wat hij daar intypt, gaat binnen seconden door naar de echte pagina, ook de code. Bellen werkt ook: iemand doet zich voor als de IT-helpdesk en vraagt de medewerker de code voor te lezen die "net is binnengekomen". Sms phishing waarbij een bericht mensen naar zo'n pagina lokt, heet smishing. Het is een van de bekende vormen van phishing.
Onderscheppen
Sms-berichten zijn niet versleuteld. De Amerikaanse dienst CISA noemt misbruik van zwakke plekken in SS7, het signaleringsprotocol tussen telecomnetwerken, als manier om codes te bemachtigen die per sms of spraak worden verstuurd. Deze route komt voor bij gerichte aanvallen.
Sim-swapping
De aanvaller overtuigt een telecomprovider om het nummer van het slachtoffer over te zetten naar een simkaart die hij zelf in handen heeft. Vanaf dat moment komt elke code op zijn telefoon binnen. In 2023 onderzocht de Amerikaanse Cyber Safety Review Board de aanvallen van de groep Lapsus$ op grote technologiebedrijven. De raad beschreef hoe de groep met frauduleuze sim-swaps accounts overnam via inlog- en herstelroutes die op sms en telefoongesprekken leunden, en adviseerde organisaties om van die methodes af te stappen.
De menselijke factor: de code wordt afgegeven, niet gekraakt
Bij twee van de drie routes wordt geen techniek gebroken. Een code wordt ingetypt op een valse pagina of voorgelezen door een medewerker die denkt dat hij helpt. Ook sim-swapping is social engineering, alleen is het doelwit dan een helpdeskmedewerker bij een telecomprovider die een klant wil helpen die "zijn telefoon kwijt is".
Medewerkers hebben geleerd dat een code op hun telefoon veiligheid betekent. Weinigen hebben geleerd dat die code zelf is wat de aanvaller wil hebben, en dat niemand van IT, de bank of een leverancier hem ooit nodig heeft.
Bekijk hoe korte wekelijkse challenges medewerkers leren dat je een code nooit deelt, wie er ook om vraagt.
Welke inlogmethodes wel standhouden
Niet alle MFA is even sterk. De vergelijking hieronder volgt de rangorde uit de factsheet Implementing Phishing-Resistant MFA van CISA. Het Amerikaanse standaardeninstituut NIST trekt in SP 800-63B dezelfde grens: een methode waarbij een mens een code overtypt, is niet phishingbestendig.
| Inlogmethode | Bestand tegen phishing? | Bestand tegen sim-swapping? | Opmerking |
|---|---|---|---|
| Sms-code of spraakcode | Nee | Nee | Kan ook in het telecomnetwerk worden onderschept. CISA: alleen als laatste redmiddel |
| Code uit een authenticator-app | Nee | Ja | Hangt niet aan een telefoonnummer, maar de code kan nog steeds op een valse pagina worden ingetypt of voorgelezen |
| Pushmelding met nummerherkenning (number matching) | Nee | Ja | Stopt het blind goedkeuren van herhaalde meldingen (push bombing), niet een phishingpagina die live meekijkt |
| Passkey of FIDO2-beveiligingssleutel | Ja | Ja | Werkt alleen op de echte website, dus er is geen code om af te geven |
Een passkey is een cryptografische sleutel op een telefoon, een laptop of een fysieke beveiligingssleutel, gekoppeld aan het adres van de echte inlogpagina. Op een valse pagina doet hij niets. CISA noemt codes uit een app en push met number matching de beste tussenoplossing voor organisaties die nog niet meteen kunnen overstappen.

Afscheid nemen van sms: een stappenplan
Het CCB waarschuwt om sms en spraak niet blind uit te zetten. Gebruikers kunnen buitengesloten raken, of overblijven met alleen een wachtwoord. De stappen hieronder volgen de aanbevelingen van het CCB. Entra ID is het voorbeeld, de volgorde geldt voor elk identiteitsplatform.
- Breng eerst in kaart wat ervan afhangt. Zoek uit welke gebruikers, groepen, applicaties en processen op sms of spraak leunen: inloggen, MFA, zelf een wachtwoord herstellen, noodaccounts (break-glass), medewerkers op de werkvloer en op gedeelde apparaten, externe gebruikers en systemen van derden. In Entra laten de SMS and voice usage analyzer en het rapport Authentication methods activity dat zien.
- Pak sms als eerste factor met voorrang aan. Geef die gebruikers een alternatief en zet het uit. In Entra: Authentication methods, SMS, "Use for sign-in" uitschakelen. Beperk het tot die tijd tot de kleinst mogelijke groep en houd die groep in de gaten.
- Schoon beheeraccounts op. Haal sms en spraak weg bij accounts met beheerrechten, maar pas nadat je hebt bevestigd dat een phishingbestendige methode voor elk account werkt.
- Rol het alternatief uit en test het. Begin met passkeys of FIDO2-sleutels bij een pilotgroep. Controleer inloggen, wachtwoordherstel, accountherstel en de procedures van de helpdesk.
- Communiceer en bouw dan af. Vertel wat er verandert, wanneer en waarom, en zet sms en spraak daarna pas groep voor groep uit. Vergeet leveranciers met toegang tot je systemen niet.
- Kijk terug in de logs. Loop inlog- en auditlogs na, zo ver terug als de bewaartermijn toelaat. Zoek naar geslaagde sms-inlogpogingen, gewijzigde telefoonnummers of methodes, ongebruikelijke locaties of apparaten, en vervolgactiviteit zoals nieuwe mailboxregels of toestemmingen voor apps.
- Meld wat je vindt. Het CCB vraagt Belgische organisaties om incidenten te melden. Organisaties die onder NIS2 vallen, moeten rekening houden met de meldtermijnen.
Wat NIS2 zegt over inloggen en training
De NIS2-richtlijn noemt authenticatie in de lijst met minimale maatregelen. Artikel 21(2)(j) vraagt om het gebruik van multifactorauthenticatie of oplossingen voor continue authenticatie, beveiligde spraak-, video- en tekstcommunicatie en beveiligde noodcommunicatiesystemen, waar dat passend is. Die laatste woorden laten ruimte voor een keuze op basis van risico. NIS2 schrijft phishingbestendige MFA niet letterlijk voor en verbiedt sms niet. Na een waarschuwing als deze is inloggen met een sms-code moeilijk te verdedigen voor beheeraccounts en accounts die vanaf het internet bereikbaar zijn.
Drie andere artikelen zijn relevant. Artikel 21(2)(g) vraagt om basispraktijken voor cyberhygiëne en opleiding in cyberbeveiliging. Artikel 20(2) verplicht bestuurders om zelf training te volgen, en daar past NIS2-training voor bestuurders bij. Artikel 23 regelt de termijnen bij een significant incident: een vroegtijdige waarschuwing binnen 24 uur, een melding binnen 72 uur en een eindverslag binnen een maand. In onze NIS2-gids lees je wie eronder valt.
In Nederland is NIS2 omgezet in de Cyberbeveiligingswet, die sinds 15 augustus 2026 van kracht is. Het NCSC noemt in het kader van de zorgplicht van de Cyberbeveiligingswet (NIS2) een aparte maatregel: “Gebruik passkeys voor authenticatie”. Passkeys op basis van de FIDO2-standaard zijn volgens het NCSC in hoge mate bestand tegen phishing. Multifactorauthenticatie hoort in ieder geval aanwezig te zijn bij accounts die via internet bereikbaar zijn, accounts met beheerdersrechten en accounts op essentiële systemen. Over sms is het NCSC duidelijk: het adviseert dringend om waar mogelijk geen MFA via een sms-bericht te gebruiken, omdat sms-berichten niet versleuteld zijn en onderschept kunnen worden. Een significant incident meld je via het centrale meldpunt op MijnNCSC. Die melding gaat automatisch naar je sectorale CSIRT en naar de toezichthouder. Kleinere incidenten en bijna-incidenten mag je vrijwillig melden.
Waarom techniek alleen het gat niet dicht
Een passkey kun je niet phishen. Het proces eromheen wel. Als de voordeur houdt, kiezen aanvallers de achterdeur: een telefoontje naar de helpdesk over een verloren telefoon, een herstelmethode die nog op een sms draait, of het registreren van een nieuwe inlogmethode op een account dat al is overgenomen.
De overstap heeft dus ook een menselijke kant.
- Medewerkers moeten weten dat je codes en goedkeuringsverzoeken nooit deelt, en hoe smishing en een phishingpagina die live meekijkt eruitzien.
- Helpdeskmedewerkers hebben een vaste manier nodig om iemands identiteit te controleren voordat ze een methode resetten, en de rugdekking om nee te zeggen tegen een aandringende beller.
Met phishing simulaties, ook in de vorm van sms phishing, oefenen mensen veilig om nee te zeggen. Geen wet stelt ze verplicht. Het is een praktische manier om te zien of training blijft hangen, en het hoort bij wat een organisatie digitaal weerbaar maakt.
Waar training past
Sterker inloggen haalt de code weg. Training haalt de reflex weg om iedereen te helpen die om toegang vraagt. Je hebt beide nodig.
Guardey biedt security awareness training in korte wekelijkse challenges, met phishing simulaties en rapportage per medewerker over deelname en voortgang. Zo oefenen medewerkers regelmatig met het herkennen van verzoeken om codes en resets.
Veelgestelde vragen over sms-verificatie
Is sms-verificatie nog veilig?
Het is beter dan alleen een wachtwoord, maar het is de zwakste vorm van MFA. Een sms-code kan worden afgetroggeld via phishing, onderschept of omgeleid via sim-swapping. Het NCSC adviseert dringend om waar mogelijk geen MFA via sms te gebruiken, en het Belgische CCB adviseert om sms als eerste factor direct uit te zetten.
Wat is sim-swapping?
SIM-swapping is een vorm van social engineering waarbij een crimineel een mobiele provider ervan overtuigt om iemands telefoonnummer over te zetten naar een simkaart die hij in zijn bezit heeft. Gesprekken en sms’jes, inclusief inlogcodes, komen dan binnen op de telefoon van de crimineel.
Wat is phishingbestendige MFA?
Phishingbestendige MFA is een manier van inloggen waarbij er geen code of goedkeuring is die een gebruiker kan doorgeven aan een valse website. Een passkey en een FIDO2-beveiligingssleutel werken zo: de sleutel is cryptografisch gekoppeld aan de echte inlogpagina en reageert niet op een kopie.
Wanneer stopt Microsoft met sms-codes in Entra ID?
Microsoft stopt met het leveren van sms- en spraakcodes in Entra ID vanaf 1 februari 2027 voor de meeste gebruikers en vanaf 1 juli 2027 voor Global Administrators en externe gebruikers. Gebruikers die alleen sms of spraak hebben, moeten dan een passkey registreren om te kunnen blijven inloggen, tenzij de organisatie zelf een telecomaanbieder heeft gekoppeld.
In een persoonlijke demo laten we zien hoe wekelijkse challenges en phishing simulaties medewerkers leren nooit een code te delen, en hoe de rapportage per medewerker eruitziet.