10 przykładów deepfake’ów: prawdziwe przypadki oszustw i jak je rozpoznać (2026)

W skrócie: Deepfake to plik audio, wideo lub obraz stworzony przy pomocy sztucznej inteligencji, który pokazuje prawdziwą osobę mówiącą lub robiącą coś, co nigdy nie miało miejsca. Poniższe dziesięć przykładów deepfake’ów to udokumentowane przypadki z lat 2019–2026 – od wideokonferencji w firmie Arup o wartości 200 milionów HK$ po fałszywego premiera Holandii sprzedającego inwestycje na Facebooku. Sześć z tych dziesięciu przypadków było wymierzonych w firmy. Schemat jest zawsze ten sam: znajoma twarz lub głos, pilna i poufna prośba oraz kanał komunikacji inny niż zwykle. Nieudane próby zostały powstrzymane przez pracownika, który zweryfikował sytuację, a nie przez kogoś, kto zauważył nieprawidłowość.

Czym jest deepfake i dlaczego to problem dla pracodawcy

Materiał wyjściowy jest publicznie dostępny: osoby, które zaatakowały WPP, wykorzystały nagranie z YouTube przedstawiające prezesa. W przypadku firm deepfake rzadko stanowi sam atak. To raczej przekonująca nakładka na znane techniki inżynierii społecznej, takie jak oszustwa typu „CEO fraud” czy vishing. Procedura, która pozwala temu zapobiec, została szczegółowo opisana krok po kroku w naszym przewodniku po szkoleniu z zakresu świadomości zagrożeń związanych z deepfake’ami.

• Rozmowa to dopiero drugi krok. Większość kontaktów biznesowych zaczyna się na WhatsAppie albo przez e-mail. Potem pojawia się deepfake, żeby rozwiać wszelkie wątpliwości.
• Słabym punktem jest sama prośba, a nie jej jakość. Musi być pilna, tajna i dotyczyć pieniędzy albo dostępu.
• Procedura wygrywa z subiektywnym odczuciem. Oddzwonienie i zadanie pytania weryfikacyjnego powstrzymało poniższe próby.

10 przykładów deepfake’ów w skrócie

10 przykładów deepfake’ów – szczegółowo

1. Brytyjska firma energetyczna (2019): sklonowany głos i 220 000 euro

Co się wydarzyło: W marcu 2019 roku prezes brytyjskiej firmy energetycznej odebrał telefon od osoby, która brzmiała jak dyrektor generalny jej niemieckiej spółki macierzystej, z prośbą o przelanie w ciągu godziny 220 000 euro na rzecz węgierskiego dostawcy. Według ubezpieczyciela Euler Hermes, prezes zapłacił.

Wniosek: Dopiero trzeci telefon, z austriackiego numeru, wzbudził jego podejrzenia. Wystarczyłoby oddzwonić na ten znany numer, żeby to zakończyć.

2. bunq (2023): holenderski pracownik, który sprawdził

Co się stało: Jak donosi NOS, pracownik holenderskiego banku bunq dostał wiadomość na WhatsApp od „dyrektora generalnego Ali Niknama” w sprawie przejęcia, które wymagało szybkiej wpłaty zaliczki, a potem odbył rozmowę wideo z fałszywym Niknamem.

Wniosek: Za ten pikselowy obrazek obwiniono słabe połączenie. Pracownik nie zapłacił i skontaktował się z prawdziwym Niknamem.

3. Arup (2024): 200 mln HK$ po jednej wideokonferencji

Co się stało: W styczniu 2024 roku pracownik biura firmy Arup w Hongkongu dołączył do wideokonferencji z dyrektorem finansowym i kilkoma współpracownikami – wszyscy byli cyfrowymi klonami. Dokonał 15 przelewów: 200 milionów HK$, czyli około 20 milionów funtów (25,6 miliona dolarów amerykańskich). Firma Arup potwierdziła, że „wykorzystano fałszywe głosy i obrazy”.

Wniosek: Okazało się to dopiero, gdy zapytał w centrali. Kilka znajomych twarzy podczas jednej rozmowy to wciąż tylko jeden kanał.

4. Automatyczna wiadomość od Bidena (2024): deepfake dla wyborców

Co się wydarzyło: Dwa dni przed prawyborami w New Hampshire w styczniu 2024 roku tysiące wyborców odebrało telefon z głosem wygenerowanym przez sztuczną inteligencję, przypominającym głos prezydenta Bidena, w którym namawiano ich, żeby zachowali swój głos na listopad. Konsultant odpowiedzialny za tę akcję został ukarany grzywną w wysokości 6 milionów dolarów przez FCC; w 2025 roku ława przysięgłych uniewinniła go z zarzutów karnych.

Wniosek: Pracownicy spotykają się z takimi osobami jako zwykli obywatele. Zasada jest ta sama: znajomy głos nie oznacza, że to wiarygodne źródło.

5. LastPass i WPP (2024): dwaj prezesi na WhatsAppie

Co się stało: Jak podała firma, pracownik LastPass dostał telefony, SMS-y i wiadomość głosową na WhatsAppie z fałszywym nagraniem głosowym dyrektora generalnego. W firmie WPP hakerzy wykorzystali konto na WhatsAppie ze zdjęciem dyrektora generalnego Marka Reada, żeby zorganizować spotkanie na Teamsie, używając sklonowanego głosu i materiału z YouTube’a.

Wniosek: Oba kontakty miały miejsce poza standardowymi kanałami biznesowymi. Pracownik LastPass zignorował je i zgłosił sprawę. Żadna z firm nic nie straciła.

6. Ferrari (2024): pytanie, na które rozmówca nie potrafił odpowiedzieć

Co się wydarzyło: W lipcu 2024 roku jeden z dyrektorów Ferrari dostał wiadomości na WhatsAppie, a potem telefon od „prezesa Benedetto Vigna” – z południowowłoskim akcentem – w sprawie dużego przejęcia i transakcji walutowej, jak podał serwis The Drive, powołując się na Bloomberg.

Wniosek: Zapytał, jaką książkę Vigna ostatnio polecił. Rozmówca się rozłączył. Zadawanie osobistych pytań nic nie kosztuje.

7. KnowBe4 (2024): deepfake, który złożył podanie o pracę

Co się stało: Firma KnowBe4, zajmująca się edukacją w zakresie bezpieczeństwa, zatrudniła inżyniera oprogramowania, który okazał się fałszywym pracownikiem IT z Korei Północnej. Jak donosi serwis CyberScoop, wykorzystał on skradzioną tożsamość obywatela USA oraz zdjęcie stockowe zmodyfikowane za pomocą sztucznej inteligencji i przeszedł cztery rozmowy kwalifikacyjne na żywo.

Wniosek: Jego nowy laptop zainstalował złośliwe oprogramowanie zaraz po dostarczeniu, a system bezpieczeństwa zablokował je w około 25 minut. Sprawdź tożsamość nie tylko na podstawie rozmowy wideo.

8. Guido Crosetto (2025): głos ministra, holenderskie konto bankowe

Co się wydarzyło: W lutym 2025 roku „minister obrony Guido Crosetto” skontaktował się z włoskimi biznesmenami, prosząc ich o około 1 mln euro na wykup porwanych dziennikarzy. Jak podała agencja Reuters, Massimo Moratti, były właściciel Interu Mediolan, zapłacił prawie 1 mln euro.

Wniosek: Minister nie prosi obywateli o pieniądze. Moratti złożył skargę, a policja zablokowała pieniądze na holenderskim koncie bankowym.

9. Dick Schoof (2025): premier jako sprzedawca inwestycji

Co się stało: W czerwcu 2025 roku holenderska organizacja konsumencka Consumentenbond ostrzegła przed filmikiem typu deepfake, w którym premier Dick Schoof rzekomo prezentuje platformę inwestycyjną. Oszuści rozpowszechniali go za pomocą reklam na Facebooku.

Wniosek: To właśnie ten deepfake pracownicy widzą jako pierwszy, na swoim telefonie. Żaden polityk nie reklamuje inwestycji w reklamie.

10. Singapur (2026): premier na Zoomie

Co się wydarzyło: W maju 2026 roku policja w Singapurze ostrzegła o ofierze, która straciła co najmniej 4,9 mln S$ po rozmowie na Zoomie z fałszywymi wizerunkami premiera Lawrence’a Wonga i innych urzędników. Prośba dotyczyła pilnego finansowania związanego z Cieśniną Ormuz, które miało zostać zwrócone przez rząd.

Wniosek: E-mail z przypomnieniem przyszedł z adresu proton.me. Rządy nie proszą osób prywatnych o przelewanie pieniędzy.

Cztery rodzaje deepfake’ów

• Klon głosu: połączenie lub wiadomość głosowa z głosem, który dobrze znasz, jak w przykładach 1, 5, 6 i 8.
• Wideorozmowy na żywo: fałszywi uczestnicy w Teamsie lub Zoomie, jak w bunq, Arup i w Singapurze.
• Wcześniej nagrane wideo: fragment rozpowszechniany w reklamach lub w mediach społecznościowych, jak na przykład filmik Schoofa.
• Tożsamość syntetyczna: skradziona lub wymyślona tożsamość ze zdjęciem zmodyfikowanym przez sztuczną inteligencję, wykorzystywana do zdobycia pracy, jak w przypadku firmy KnowBe4.

Jak rozpoznać deepfake i dlaczego metoda „szukaj błędów” staje się coraz mniej skuteczna

Wciąż obowiązują klasyczne wskazówki: usta, które nie nadążają za dźwiękiem, nienaturalne mruganie, twarz, która się rozmywa, gdy ręka przesuwa się przed nią, oraz płaski lub lekko mechaniczny głos.

Jednak jako punkt odniesienia nawet wprawne oko zawodzi. W teście przeprowadzonym w 2025 roku przez iProov wśród 2000 konsumentów w Wielkiej Brytanii i USA tylko 0,1% poprawnie zidentyfikowało wszystkie prawdziwe i fałszywe treści. W przypadku Ferrari akcent był niemal idealny. W bunq słabą jakość obrazu po prostu wytłumaczono jako słabe połączenie.

To, co pozostaje rozpoznawalne, to sama prośba. We wszystkich dziesięciu przykładach to treść zdradziła oszustwo, zanim zrobiły to piksele: pilność, poufność, nietypowy kanał komunikacji oraz pieniądze lub dostęp na końcu.

Co zamiast tego się sprawdza: sposoby sprawdzania, które nie opierają się na wzroku

1. Oddzwon na numer, który już masz. Nigdy nie dzwon na numer podany w wiadomości.
2. Zasada podwójnej kontroli w zakresie płatności. Druga osoba zatwierdzająca w przypadku dużych przelewów oraz każdej zmiany danych bankowych.
3. Hasło lub pytanie osobiste. Uzgodnione między kierownictwem, działem finansowym i asystentami, nigdy nie zapisywane na czacie.
4. Zmień kanał. Potwierdź prośbę przez WhatsApp albo wideorozmowę inną drogą.
5. Zgłaszaj każdą próbę. Kolejnym celem jest zazwyczaj kolega z pracy.

Jak przeszkolić pracowników w zakresie deepfake’ów

Zacznij od osób, które mają dostęp do środków finansowych lub mogą przyznawać uprawnienia: dział finansowy, asystenci kierownictwa, dział kadr i rekruterzy oraz dział pomocy technicznej IT. Przedstaw im konkretne przypadki, a nie tylko teorię. Powyższe dziesięć przykładów działa, bo są prawdziwe i pasują do ataków opisanych w naszym przeglądzie rodzajów ataków phishingowych.

Potem przećwicz samą procedurę. Do kogo dzwonisz, pod jaki numer i co się w międzyczasie dzieje z płatnością? Kierownictwo musi głośno powiedzieć, że chętnie przyjmuje telefony zwrotne. Krótkie i częste sesje działają lepiej niż jedna roczna: Guardey co tydzień stawia każdemu pracownikowi zgrywane w formie gry wyzwanie trwające około trzech minut, w tym symulacje ataków phishingowych.

Często zadawane pytania

Jaki jest przykład deepfake’u?

Wizytówka wideo, w której dyrektor finansowy i współpracownicy są postaciami wygenerowanymi przez sztuczną inteligencję – tak jak w firmie Arup w 2024 roku. Inne przykłady to rozmowa z wykorzystaniem sklonowanego głosu prezesa (Ferrari) oraz sfałszowane nagranie, na którym polityk zachęca do inwestycji (Dick Schoof).

Czy są jakieś przykłady deepfake’ów w języku holenderskim?

Tak. W 2023 roku pracownik bunq padł ofiarą fałszywej wideorozmowy rzekomo od prezesa, a w 2025 roku w reklamach inwestycyjnych na Facebooku pojawił się deepfake przedstawiający premiera Dicka Schoofa.

Czy nadal potrafisz rozpoznać deepfake, przyglądając się mu uważnie?

Czasami, ale nie licz na to. W teście iProov tylko 0,1% uczestników odpowiedziało poprawnie na wszystkie pytania. Weryfikacja przez drugi kanał działa niezależnie od tego, jak dobrej jakości jest fałszywy dokument.

Co zrobić, jeśli pieniądze zostały już przelane?

Natychmiast zadzwoń do swojego banku i zgłoś sprawę na policję. W Singapurze w marcu 2025 roku dyrektor finansowy wysłał 499 000 dolarów amerykańskich po rozmowie przez Zoom, podczas której padł ofiarą ataku typu deepfake. Powiadomił swój bank dzień później, a policja namierzyła i zablokowała pieniądze już następnego dnia.